Statistiek gezien is het risico voor personen met een hogere opleiding ongeveer drie keer kleiner dan voor de bevolking in het algemeen. Dit enorme risicoverschil overtreft de genetische factor zoals we deze thans kennen.

De personen die de eerder genoemde verschillende cognitief stimulerende hobby’s hebben behoren tot de kleinste risicogroep.

Het schijnt dat diezelfde factoren die ons beschermen tegen de schadelijke gevolgen van de cognitieve achteruitgang, afhankelijk van de leeftijd, eveneens verzwakkende gevolgen van dementie zijn. Het belangrijkste principe achter al deze factoren is de cognitieve inspanning.

De redenen van de fysieke conditie van actief cognitieve hersenen

Onder de recente doorbraken in neurologische wetenschappen gingen meerdere studies over de gezondheid van actieve hersenen.

Allen, zonder uitzondering, leggen het accent op het begrip “gebruikt of verloren”. Dit begrip is zo dominant geworden dat er goede redenen zijn om te geloven dat andere ontdekkingen in de toekomst in deze richting gedaan zullen worden. De lijst met beschikbare studies is echter overtuigend genoeg.

De actieve hersencellen (neuronen) hebben een belangrijkere bloedtoevoer nodig dan de inactieve cellen. Dit supplement aan zuurstoftoevoer samen met verschillende voedende elementen doen hun functie toenemen. De neuronen zijn bijzonder gevoelig voor een niet aangepaste toevoer van zuurstof en hun activering is de waarborg dat ze geen zuurstof tekort zullen komen.

De neiging van de neuronen om dentriten die de hersencellen samenstellen te ontwikkelen groeit naarmate de activiteit groeit. Bijgevolg , des te meer een hersencel actief is, des te meer deze verbanden met naaste cellen ontwikkelt. Men schat dat één enkel neuron tot dertigduizend verbanden van dit type kan ontwikkelen. Deze bevindt zich zo in het midden van een netwerk van extreem ontwikkelde activiteiten.

Het voordeel van aan een netwerk af te hangen is dat de kans om gestimuleerd te worden door andere eveneens hoger ligt, en zo de kans op een latere activering verhoogt. De neuronen die, om het even welke reden, hun activiteit verminderen, hebben de neiging om met de tijd hun verbinding te verliezen. Het belang van tot een actief netwerk te behoren is niet overdreven en voor de betreffende cellen kan dit snel een vraag van leven of dood worden.

Vanaf de adolescentie verliezen onze hersenen elke dag een groot aantal neuronen. De niet verbonden cellen zijn diegene die reeds geruime tijd inactief gebleven zijn. Hun verlies heeft dus geen grote invloed op het leven van de persoon en deze hebben de neiging om te verdwijnen. Het voordeel van actieve neuronen wordt duidelijk omschreven door Gerald Edelan in zijn werk over het “Neuronale Darwinisme”.

Onder de meest recente doorbraken in de neurologische wetenschap hebben meerdere ontdekkingen betrekking op de gezondheid van actieve hersenen.

De actieve hersencellen (neuronen) hebben een belangrijkere bloedtoevoer nodig dan de inactieve cellen. Dit supplement aan zuurstoftoevoer samen met verschillende voedende elementen doen hun functie toenemen.

• De actieve neuronen verhogen de productie van groeifactoren van het hersenweefsel (NGF), een stof die bijdraagt tot het behouden van de neuronen in goede gezondheid. Aangezien sommige hersencellen vaak nogal oud kunnen zijn, is het constant onderhouden ervan essentieel voor hun werking. Nogmaals, hoe hoger de cognitieve activiteit, hoe belangrijker de afscheiding van de NGF.
• Tenslotte, een recente studie toont aan dat, in tegenstelling tot wat men denkt, de regeneratie van nieuwe hersencellen ons leven lang gebeurt. De stamcellen ontwikkelen zich in het deel van onze hersenen genaamd het “zeepaardje” (een zone die aan de consolidatie van het geheugen hangt) en glijden dan naar de zone waar ze het meeste nodig zijn om de functie te “versterken”.

Eens ze deze zone bereikt hebben worden ze rijp en leren ze van de omliggende cellen hoe hun functie te vervullen. Deze plaatselijke celvorming is een bijzonder opvallend voorbeeld van de slimheid van de hersenen.

Noteren we eveneens het proces dat begint na een hersenbloeding of –letsel. Wanneer de persoon de aangetaste zone probeert te activeren, stimuleert hij een grote productie van nieuwe cellen die later naar het letsel zullen gaan en mettertijd de verloren functies terug zullen herstellen.

Nogmaals, de inspanningen om de hersenen tijdens de revalidatieperiode te activeren is het begin van een reeks evenementen. Het is niet zeker dat een passief gedrag ten overstaan van het verlies van een functie dezelfde resultaten zou geven.

Cognitieve inspanningen bouwen cognitieve reserves.

Het is niet duidelijk bewezen dat een hogere opleiding, een ingewikkelde professionele omgeving of mentaal stimulerende hobby’s cognitief ouder worden zonder risico kunnen garanderen. Natuurlijk geldt hetzelfde voor dementie, waarvoor geen enkele van deze factoren kan garanderen dat ze deze zullen verhinderen. Daarentegen kunnen ze de ontwikkeling van voldoende cognitieve reserves toelaten om opduikende problemen te vertragen.

Wanneer de stamcellen gezond zijn zullen deze de achteruitgang van de laatste jaren kunnen compenseren. De samenstelling van de cognitieve reserves wordt bijgevolg een uitstekende investering en garandeert een cognitieve vitaliteit voor de toekomst.